Apabila kebanyakan daripada kita memikirkan tentang kecerdasan, otak secara semula jadi menjadi tumpuan. Namun, terselindung di dalam sistem penghadaman anda terdapat satu lagi rangkaian yang saintis sering panggil sebagai "otak kedua." Sistem ini bukan sahaja membantu pencernaan tetapi juga memainkan peranan penting dalam pengawalan emosi, fungsi imun, dan kesihatan secara keseluruhan.
Dinding usus dilapisi oleh sistem saraf enterik mengandungi kira-kira 500 juta neuron, lebih daripada saraf tunjang. Yang luar biasanya, sistem ini boleh berfungsi secara bebas, yang membantu menjelaskan mengapa aktiviti penghadaman berterusan walaupun perhatian kognitif dialihkan ke tempat lain.
Komunikasi antara usus dan otak berlaku terutamanya melalui saraf vagus, komponen utama sistem saraf parasimpatetik. Komunikasi dua hala ini jelas dalam pengalaman seharian kita: kebimbangan sebelum peristiwa penting sering membawa kepada ketidakselesaan gastrousus, manakala tekanan kronik diketahui boleh merencatkan kecekapan penghadaman.
Di luar interaksi psikosomatik ini, usus juga memainkan peranan biokimiaan yang kritikal. Kira-kira 90% daripada serotonin dalam badan, Satu neurotransmiter yang sangat berkaitan dengan emosi dihasilkan dalam saluran gastrousus. Selain itu, mikrobiota usus, yang terdiri daripada trilion mikroorganisma secara kolektif dikenali sebagai mikrobiom, sangat mempengaruhi metabolisme, tindak balas imun, dan kesihatan mental melalui pengeluaran sebatian neuroaktif.
Kajian semasa menunjukkan bahawa gangguan dalam mikrobiom usus mungkin berkaitan dengan kebimbangan, kemurungan, obesiti, dan penyakit radangan kronik. Penemuan ini menggariskan kepentingan menjaga kesihatan pencernaan sebagai komponen asas kesejahteraan keseluruhan.
Cadangan untuk menggalakkan kesihatan usus termasuk:
- Mengamalkan diet yang kaya dengan serat makanan, termasuk buah-buahan, sayur-sayuran dan bijirin penuh.
- Mengurangkan pengambilan makanan diproses, yang mungkin memberi kesan negatif kepada keseimbangan mikroba.
- Memastikan penghidratan yang mencukupi untuk menyokong fungsi pencernaan yang optimum.
- Menguruskan tekanan psikologi, memandangkan perkaitan kuat antara keadaan emosi dan kesihatan gastrousus.
Kesimpulannya, sistem gastrousus mempunyai fungsi yang jauh melangkaui penyerapan nutrien. Jaringan saraf dan mikrobnya yang rumit terlibat dalam dialog berterusan dengan otak, mempengaruhi mood, kognisi, dan kesihatan sistemik. Oleh itu, mengutamakan kesihatan usus bukan sahaja bermanfaat untuk penghadaman malah juga untuk kesejahteraan fizikal dan mental jangka panjang.
Mengenai Pengarang:
Prof Madya Dr. Saravananakumar (SK)
Profesor Madya Anatomi, Fakulti Perubatan, Universiti SEGi.
Prof. Madya Dr. Saravanakumar ialah seorang pakar bedah gigi yang sangat berjaya dengan ijazah Sarjana berkembar dalam Anatomi Perubatan dan Psikologi, dan PhD dalam Anatomi Perubatan yang menumpukan pada penjanaan semula sel stem. Beliau merupakan ahli Kolej Diraja Pakar Bedah (UK) dan Persatuan Ahli Anatomi Klinikal British (UK), serta pengamal klinikal berdaftar dengan Majlis Pergigian. Beliau mempunyai pengalaman lebih 15 tahun mengajar anatomi kepada pelajar perubatan dan pergigian. Kepakarannya merangkumi anatomi kasar, histologi, embriologi, neuroanatomi, dan osteologi, yang dilengkapi dengan portfolio lebih 50 artikel penyelidikan yang diterbitkan, satu paten, dan geran penyelidikan kerajaan mengenai sel stem mesenkima. Diiktiraf dengan pelbagai anugerah untuk penyelidikan, pengajaran, dan kecemerlangan profesional, beliau pernah berkhidmat sebagai pemeriksa di pelbagai peringkat akademik dan sebagai penceramah utama serta pengerusi di persidangan kebangsaan dan antarabangsa, termasuk Persatuan Pembedahan Malaysia.